واردات قطعات خودرو در ایران؛ نکات کلیدی برای واردکنندگان و تجار بین المللی

وقتی تقاضا از تولید سبقت می گیرد، فرصت هایی شکل می گیرند که اگر هوشیار باشیم می توانیم از آن ها سود ببریم. واردات قطعات خودرو در ایران یکی از همین فرصت ها محسوب می شود؛ چون تنها در سال ۱۴۰۲ بیش از 3/8 میلیارد دلار قطعه وارد کشور شده است و این رشد همچنان ادامه دارد. اما برای واردات قطعات خودرو در ایران از کجا باید شروع کنیم؟ چه کشورهایی تأمین کننده مناسب تری هستند؟ و قوانین و چالش های مسیر چیست؟ در این مقاله قصد داریم به این پرسش ها پاسخ بدهیم.

۷ گام تا موفقیت در واردات قطعات خودرو در ایران  

پیش از ورود به حوزه واردات قطعات خودرو، بهتر است ذهنیتی شفاف از فرایند پیش رویمان داشته باشیم، مراحل آن را به درستی بشناسیم و برای آن به درستی برنامه ریزی کنیم. روند انجام این تجارت را می توان در این 7 مرحله خلاصه کرد:

انتخاب تأمین کننده مناسب 

اولین و مهم ترین کار این است که یک تأمین کننده معتبر با قیمت مناسب پیدا کنیم. هرچند برای وابسته نبودن به یک تأمین کننده یا یک کشور، همیشه پیشنهاد می شود چند تأمین کننده از کشورهای مختلف داشته باشیم. با شرکت در نمایشگاه های مرتبط خارجی، جست وجو در اینترنت و پرس وجو از تجار دیگر می توان فهرستی از این تأمین کننده ها تهیه کرد و برای مذاکره با ایشان اقدام کرد.

علاوه بر قیمت، بهتر است سوابق فروشنده را هم چک کنیم و با دریافت قطعات نمونه از آن ها، کیفیت قطعاتشان را بسنجیم. در قرارداد هم شروطی برای تأمین و تحویل به موقع محموله بیاوریم تا با تأخیر و چالش های دیگر مواجه نشویم.

دریافت پیش فاکتور   

پس از توافق اولیه با تأمین کننده، باید پیش فاکتوری از او دریافت کنیم که در آن جزئیاتی مثل نوع قطعه، تعداد، قیمت، وزن، نحوه پرداخت و شرایط حمل آمده باشد. این پیش فاکتور برای ثبت سفارش و انجام سایر مراحل قانونی واردات آن لازم است.

ثبت سفارش در سامانه جامع تجارت 

حال باید سفارش خود را در سامانه جامع تجارت ثبت کنیم و از وزارت صمت مجوز بگیریم. برای انجام این کار حتماً باید کارت بازرگانی و همان پیش فاکتوری را که در بخش پیش اشاره کردیم، داشته باشیم و ارائه کنیم.

دریافت مجوزهای استاندارد 

برخی از قطعات خودرو باید گواهی استاندارد و مجوز خاص داشته باشند تا اجازه ورود به کشور را پیدا کنند. در سامانه تجارت که ثبت سفارش می زنیم، لیست این مجوزها و گواهی ها به ما داده می شود و می توانیم براساس آن اقدام کنیم. 

حمل و نقل بین المللی 

پس از پرداخت و آماده سازی کالا، نوبت حمل و نقل می شود. بهتر است از قبل، نحوه انجام آن را مشخص کنیم. بسته به کشور مبدأ، بودجه، زمان و نوع کالا می توان از روش های حمل دریایی، هوایی یا زمینی برای این کار استفاده کرد.

ترخیص کالا از گمرک 

در آخرین مرحله، مدارک لازم را به گمرک ارائه می کنیم تا عملیات ترخیص انجام شود؛ مدارکی مثل بارنامه، پکینگ لیست، فاکتور نهایی و اظهارنامه گمرکی. اگر مدارک کامل باشد و قوانین رعایت شده باشد، مجوز خروج کالا از گمرک سریع صادر می شود.

واردات لوازم یدکی خودرو از کدام کشورها بهتر است؟

همان طور که گفتیم، مهم ترین تصمیم در ابتدای این مسیر، انتخاب کشور و تأمین کننده است. این انتخاب باید براساس معیارهایی مانند نوع قطعه، قیمت، سرعت تأمین، کیفیت و قوانین گمرکی (در مبدأ و مقصد) صورت گیرد. اما در حال حاضر واردات لوازم یدکی خودرو در ایران، بیشتر از مقاصد زیر صورت می گیرد. 

واردات قطعات خودرو از چین  

چین بزرگ ترین شریک تجاری ایران در حوزه قطعات خودرو است و روابط خوبی هم با ایران دارد. برای واردکنندگانی که به دنبال تنوع محصولات، تولید سفارشی کالا و قیمت مقرون به صرفه هستند، این کشور بهترین انتخاب محسوب می شود. این نکته را هم در نظر بگیریم که این روزها خودروهای چینی زیادی در کشور داریم و بحث تأمین قطعات آن ها هم مطرح است.

در واقع، اگر هدفمان کاهش هزینه نهایی و تأمین انبوه قطعات است، واردات از چین یکی از بهترین گزینه ها خواهد بود. بااین حال، در واردات از چین باید دقت بالایی به خرج دهیم، حتماً سوابق تأمین کننده و کیفیت کالاهای آن را بررسی کنیم و بعد دست به انتخاب بزنیم. در غیر این صورت، ممکن است با قطعات بی کیفیت یا تأخیر در تحویل مواجه شویم. 

واردات قطعات خودرو از دبی (امارات)

دبی دروازه تجارت خودرو در خاورمیانه به حساب می آید و به تنوع زیاد قطعات خودروهای ژاپنی، کره ای و اروپایی مثل تویوتا، نیسان، بنز و بی ام دبلیو شناخته می شود. علاوه بر قطعات نو، قطعات استوک (بازگشت شده از فروش) هم در آنجا به وفور یافت می شود که معمولاً کیفیت مناسب و قیمت پایین تری دارند.

فاصله کوتاه این کشور با بنادر جنوبی ایران، هزینه های ما را بسیار کاهش می دهد و در عین حال سرعت لجستیک ما را تا حد زیادی بالا می برد. در کنار دسترسی آسان، باید به این مزیت هم اشاره کنیم که امکان خرید خُرد هم در این بازار وجود دارد. در کل می توان گفت واردات از دبی برای اشخاصی که به دنبال تأمین قطعات اصلی با کیفیت بالا و تحویل سریع هستند، انتخاب خوبی است. 

واردات قطعات خودرو از ترکیه

ترکیه هم یکی از گزینه های عملی و دردسترس برای واردات قطعات خودرو به ایران به حساب می آید. نزدیکی جغرافیایی و مسیر حمل و نقل زمینی آن، هزینه های حمل ما را کاهش می دهد. زمان تحویل را هم در مقایسه با کشورهای دیگر تا حد زیادی کوتاه تر می کند.

بازار ترکیه در تأمین قطعات تخصصی و باکیفیت برندهای اروپایی و آسیایی مانند بنز، پژو، رنو، فورد، هوندا و میتسوبیشی عملکرد قابل قبولی دارد. بسیاری از این قطعات هم در خود ترکیه تولید یا مونتاژ می شوند.

بااین حال، تنوع قطعات در ترکیه به اندازه چین یا دبی نیست. واردات از ترکیه، برای تأمین قطعات خاص، گزینه ای مناسب است، اما در تأمین گسترده یا حجیم قطعات یدکی نمی توان مانند چین روی آن حساب باز کرد.

واردات قطعات خودرو از هند

هند شاید در نگاه اول جزو گزینه های درجه دوم برای واردات قطعات خودرو باشد، اما نمی توان نقش آن را نادیده گرفت. هزینه تولید پایین، نیروی کار متخصص و تنوع قابل توجه در قطعاتی مانند سیستم تعلیق، ترمز، بخش های برقی و الکترونیکی، به ویژه برای ماشین آلات سنگین، این کشور را به یکی از گزینه های قابل تأمل در این حوزه تبدیل کرده است.

در سال های اخیر، هند رشد چشمگیری در صادرات قطعات خودرو داشته و بسیاری از تولیدکنندگان آن موفق به دریافت استانداردهای بین المللی مانند ISO و IATF شده اند. همین روند، نشان دهنده جایگاه رو به رشد این کشور در بازار جهانی قطعات خودرو است.

برای واردکنندگانی که به دنبال قیمت رقابتی، دسترسی به قطعات صنعتی خاص و امکان تأمین مطابق با استانداردهای جهانی هستند، واردات از هند می تواند گزینه ای منطقی و آینده دار باشد.

قوانین و مقررات گمرکی مرتبط با واردات قطعات خودرو

برای واردات قانونی قطعات خودرو در ایران، باید با برخی ضوابط و مقررات گمرکی هم آشنا باشیم. این قوانین در تعیین هزینه نهایی، مدت زمان ترخیص و حتی مجاز یا غیرمجاز بودن ورود برخی اقلام، نقش مهمی ایفا می کنند. مهم ترین موارد به شرح زیر است:

کد تعرفه (HS Code)

اکثر قطعات خودرو در سیستم هماهنگ شده HS Code زیر نظر کد 8708 قرار می گیرند. در هنگام ثبت سفارش و اظهار کالا در گمرک باید کد صحیح و دقیق آن را بزنیم تا جریمه نشویم یا ترخیص کالا با تأخیر مواجه نشود.

الزام رعایت استاندارد ملی

برخی قطعات یدکی، به ویژه قطعات ایمنی مانند ترمز، لنت، چراغ، فرمان، کمربند ایمنی و تایر باید استاندارد ملی داشته باشند. یعنی ورود آن ها بدون تأییدیه استاندارد از سازمان ملی استاندارد ایران، ممنوع است. پس باید پیش از ترخیص، گواهی انطباق یا تأییدیه «عدم شمول استاندارد» دریافت کنیم.

تعرفه گمرکی 

هر قطعه خودرویی برای واردات به ایران تعرفه مخصوص به خود را دارد که بسته به نوع کالا، برند، مبدأ تولید و کاربرد آن متغیر است. قطعاتی که در داخل کشور تولید مشابه ندارند، معمولاً با تعرفه پایین تر وارد می شوند و به برخی قطعات، مالیات بر ارزش افزوده تعلق می گیرد. گاهی هم با قطعاتی مثل شمع و سنسور اکسیژن مواجه می شویم که ماهیت الکترونیکی مشابهی دارند، اما تعرفه گمرکی شان متفاوت از هم است. 

ممنوعیت واردات قطعات استوک یا فاقد بسته بندی 

واردات قطعات دست دوم، استوک، کارکرده یا فاقد بسته بندی استاندارد، به طور کامل ممنوع است. این قانون با هدف حفظ ایمنی مصرف کننده و مقابله با قاچاق و تقلب در قطعات اجرا می شود. قطعه بدون بسته بندی، حتی اگر کارنکرده باشد، ممکن است در گمرک به عنوان کالای مستعمل شناسایی و ضبط شود.

نکاتی برای کاهش هزینه و زمان حمل و نقل قطعات خودرو 

بخش حمل و نقل و ترخیص را هم نباید دست کم بگیریم؛ چون نقش مهمی در کاهش زمان، هزینه و ریسک های عملیات ما دارد. موارد زیر ازجمله نکاتی هستند که باید در این قسمت در نظر بگیریم:

• انتخاب مسیر حمل مناسب: بسته به مبدأ واردات، باید اقتصادی ترین مسیر حمل را انتخاب کنیم. برای مثال، واردات از چین معمولاً از طریق حمل دریایی به بنادر جنوبی مانند بندرعباس انجام می شود، درحالی که واردات از امارات یا ترکیه با حمل زمینی سریع تر و کم هزینه تر خواهد بود.
• بسته بندی استاندارد و ایمن: قطعات خودرو اغلب شکننده یا حساس هستند. پس باید به دقت بسته بندی شوند تا از آسیب دیدگی در امان بمانند. گمرک و شرکت بیمه هم ممکن است محصول با بسته بندی نامناسب را نپذیرند.
• هماهنگی با گمرکات تخصصی: برخی گمرکات مانند گمرک شهریار، بندرعباس و بوشهر در زمینه ترخیص قطعات خودرو تخصص دارند. می توانیم طوری هماهنگ کنیم که ترخیص از این گمرکات صورت گیرد تا فرایند آن سریع تر و با مشکلات کمتری پیش برود.
• استفاده از شرکت های معتبر ترخیص کالا: همکاری با ترخیص کارهای مجرب و دارای سابقه در گمرکات تخصصی می تواند فرایند ترخیص را سریع تر، کم خطاتر و حتی کم هزینه تر کند.

حمل و نقل حرفه ای موفقیت واردات را تضمین می کند 

واردت قطعات خودرو در ایران به برنامه ریزی دقیق و تسلط بر قوانین گمرکی نیاز دارد. به همین دلیل هم باید در این زمینه با یک شرکت حمل و نقل معتبر و کاربلد همکاری کنیم. فرایندهای گمرکی، مجوزها، استانداردها و چالش های پیش بینی نشده ای در مسیر واردات وجود دارد که فقط تجربه و آشنایی میدانی با گمرکات تخصصی می تواند آن ها را هموار کند.  فرین ساحل اروند می تواند در تمام این مراحل همراه و راهنمای ما باشد. با تکیه بر تجربه و دانش این مجموعه می توانیم ریسک های واردات خود را کاهش دهیم و وضعیت زمانی و هزینه ای خود را بهبود ببخشیم.