مهم ترین بنادر تجاری ایران که اقتصاد را به حرکت درمی آورند

ایران با بیش از ۵۸۰۰ کیلومتر مرز آبی در شمال و جنوب، موقعیتی منحصربه فرد در تجارت دریایی دارد. به گفته مدیر ایمنی، بهداشت و محیط زیست سازمان بنادر و دریانوردی، حدود ۹۰درصد کالاهای کشور از طریق بنادر جابه جا می شوند و این یعنی صادرات و واردات، ترانزیت کالا و در کل بخش بزرگی از توسعه اقتصادی ایران به حمل ونقل دریایی وابسته است.

با این حساب، بهتر است با مهم ترین بنادر تجاری ایران، ظرفیت ها و ویژگی های هرکدام آشنا شویم، به ویژه اگر با لجستیک و حمل ونقل سروکار داریم. در این مطلب قصد داریم به همین موضوع بپردازیم.

12 بندر تجاری مهم ایران

بنادر ایران نقش بسیار مهمی در اتصال کشور به بازارهای جهانی و گردش اقتصادی آن ایفا می کنند. برخی از آن ها در حاشیه دریای خزر و برخی دیگر در امتداد خلیج فارس و دریای قرار گرفته اند و هرکدام بسته به موقعیت جغرافیایی و زیرساخت های خود، کارکرد و ظرفیت خاصی دارند. در ادامه با ویژگی های این بنادر در شمال و جنوب کشور آشنا می شویم.

بنادر شمالی ایران

بنادر شمالی در سواحل دریای خزر واقع شده اند و نقش آن ها بیشتر در تجارت با کشورهای حاشیه این دریا مانند روسیه، قزاقستان و ترکمنستان تعریف می شود. به دلیل عمق کم آب و محدودیت در پهلوگیری کشتی های بزرگ، ظرفیت و مقیاس فعالیت این بنادر نسبت به بنادر جنوبی کمتر است.

• بندر امیرآباد

بندر امیرآباد بزرگ ترین بندر تجاری ایران در سواحل دریای خزر محسوب می شود و تنها بندر شمالی کشور است که اسکله رو ـ ریل دارد؛ یعنی اسکله ای که در آن واگن قطار به طور مستقیم از کشتی تخلیه و بارگیری می شود و ازآنجاکه در شرق مازندران، نزدیک به شهر بهشهر قرار گرفته، به شبکه ریلی سراسری کشور دسترسی مستقیم دارد.

امیرآباد از انبارهای مسقف، سیلوهای ذخیره غلات، پایانه های چندمنظوره و ظرفیت بالا برای پهلوگیری کشتی ها برخوردار است. به همین دلیل هم یکی از مراکز اصلی واردات غلات، روغن نباتی، آهن آلات و صادرات محصولات پتروشیمی و معدنی به حساب می آید.

• بندر نوشهر

بندر نوشهر در مجاورت شهر نوشهر مازندران واقع شده و به نوعی دروازه ورود به کشورهای اروپای شرقی است. به همین دلیل هم در توسعه اقتصادی، جذب سرمایه گذاران خارجی و ایجاد اشتغال نقش بسیار پررنگی دارد.

چون این بندر به تهران و استان های مرکزی هم نزدیک است، از آن بیشتر برای واردات کالاهای مصرفی، چوب و تجهیزات صنعتی استفاده می کنند. برای اینکه ترانزیت کالا در این بندر به راحتی انجام شود، آن را به انبارهای کانتینری، پایانه های حمل ونقل و جرثقیل های پیشرفته تخلیه و بارگیری مجهز کرده اند.

•  بندر انزلی

بندر انزلی قدیمی ترین بندر تجاری ایران در حاشیه دریای خزر است و موقعیت ممتازی برای تجارت با کشورهای CIS دارد. چون در غرب استان گیلان و در جوار منطقه آزاد انزلی قرار گرفته، از مزایای گمرکی و ترانزیتی ویژه ای هم بهره می برد.

بندر انزلی امکانات خوبی دارد؛ ازجمله اسکله های متعدد، انبارهای روباز و مسقف، ترمینال کانتینری و انواع جرثقیل. اتصال آن به شبکه جاده ای هم خوب است. به همین دلیل، معمولاً صادرات محصولات کشاورزی، واردات مواد اولیه و اجرای پروژه های کشتیرانی کوچک و متوسط در این بندر انجام می شود.

بنادر جنوبی ایران

بنادر جنوبی در سواحل خلیج فارس و دریای عمان قرار دارند و به عنوان اصلی ترین دروازه های واردات، صادرات و ترانزیت کشور شناخته می شوند. عمق مناسب آب، دسترسی به آبراه های بین المللی و وجود زیرساخت های گسترده، این بنادر را به مراکز حیاتی تجارت دریایی ایران تبدیل کرده است.

• بندر ماهشهر

بندر ماهشهر خوزستان یکی از مهم ترین بنادر نفتی و پتروشیمی کشور است. اسکله های تخصصی و پیشرفته ای هم برای بارگیری مواد شیمیایی، مخازن ذخیره، خطوط لوله و اتصال به شبکه ریلی دارد.

این بندر در نزدیکی منطقه ویژه اقتصادی پتروشیمی و مجتمع های عظیم صنعتی جنوب قرار گرفته و صادرات محصولات پتروشیمی ایران به کشورهای آسیایی و اروپایی اغلب از آنجا انجام می شود. ماهشهر را به عنوان دروازه صادرات غیرنفتی ایران می شناسند.

• بندر عباس  

بندرعباس مهم ترین بندر تجاری و مسافری ایران در سواحل جنوبی کشور است و بخش قابل توجهی از صادرات، واردات و ترانزیت کالا از طریق آن انجام می شود. این بندر که در کنار تنگۀ هرمز قرار دارد، تعدادی از اسکله ها و پایانه های مهم مثل بندر شهید رجایی و بندر شهید باهنر را هم در بر می گیرد.

زیرساخت های گسترده، دسترسی مستقیم به خطوط ریلی و جاده ای و مجاورت با منطقه ویژه اقتصادی، بندرعباس را به قلب تپندۀ تجارت دریایی ایران تبدیل کرده اند. از این بندر کالاهای متنوعی مانند خودرو، مواد غذایی، تجهیزات صنعتی و فرآورده های پتروشیمی جابه جا می کنند و نقل وانتقال مسافران را به جزایری مثل قشم، هرمز و کیش انجام می دهند.

• بندر چابهار

بندر چابهار در استان سیستان وبلوچستان، تنها بندر اقیانوسی ایران است که به آب های آزاد جهان راه دارد. کریدورهای بین المللی شرق ـ غرب و شمال ـ جنوب از این بندر می گذرند و به همین دلیل از جایگاه اقتصادی-تجاری بالایی برخوردار است. ازآنجاکه منطقه آزاد چابهار هم در کنار این بندر واقع شده، پتانسیل بسیار خوبی برای جذب سرمایه گذاری داخلی و خارجی دارد.

•  بندر امام خمینی

بندر امام خمینی که در استان خوزستان و کنار خلیج فارس قرار دارد، یکی از بزرگ ترین بنادر کالای عمومی در ایران محسوب می شود. این بندر به شبکه ریلی کشور هم وصل است و واردات کالاهای اساسی مثل گندم، جو، ذرت و روغن از طریق آن انجام می شود. به ویژه اینکه به سیلوهای بزرگ و پایانه های تخصصی برای تخلیه بارهای فله مجهز است. به خاطر نزدیکی به مناطق کشاورزی و صنعتی، بخش زیادی از مواد اولیه و کالاهای مورد نیاز صنایع را هم از این بندر جابه جا می کنند.

• بندر خرمشهر

بندر خرمشهر در جنوب غرب ایران و کنار اروندرود است و چون فاصله کمی با مرز زمینی و شهر بصره دارد، از آن بیشتر برای تجارت با عراق و حمل ونقل مسافر استفاده می شود.

با اینکه اندازه و ظرفیت این بندر از بندر امام خمینی کمتر است، اما همچنان در صادرات کالاهای ساختمانی، لوازم خانگی و مواد غذایی به کشورهای همسایه، نقش مهمی ایفا می کند.

• بندر عسلویه

بندر عسلویه در جنوب استان بوشهر قرار دارد. این بندر صنعتی کنار بزرگ ترین میدان گازی جهان یعنی پارس جنوبی ساخته شده است و بیشتر برای صادرات محصولات گازی و پتروشیمی استفاده می شود.

شرکت های بزرگ نفت و گاز در این منطقه فعال هستند و از طریق اسکله های صنعتی این بندر انرژی، مواد اولیه و محصولات نهایی خود را به مناطق دیگر ارسال می کنند.

• بندر بوشهر

بندر بوشهر یکی از قدیمی ترین و مهم ترین بنادر تجاری ایران در سواحل خلیج فارس محسوب می شود. این بندر به مناطق مرکزی کشور نزدیک است و با توجه به زیرساخت های موجود در آن بیشتر برای واردات کالاهای اساسی، مواد غذایی، تجهیزات صنعتی و صادرات محصولات کشاورزی و شیلات به کار می رود.
وجود پایانه کانتینری، اسکله های چندمنظوره و اتصال به مسیرهای زمینی، بندر بوشهر را به یکی از نقاط مهم تبادل کالا در جنوب ایران تبدیل کرده است. از آنجا که منطقه ویژه اقتصادی است، برای سرمایه گذاری و تجارت بین المللی هم به وفور به سراغ آن می روند.

• بندر قشم

این بندر در بزرگ ترین جزیره خلیج فارس یعنی قشم قرار دارد و چون منطقه آزاد است، از مزایای گمرکی و مالیاتی بسیار خوبی برخوردار است. این بندر بیشتر برای واردات کالاهای مصرفی، پوشاک، لوازم خانگی و انتقال کالا به مناطق مرکزی کشور استفاده می شود.
قشم به بنادر مهمی مثل بندرعباس و بنادر امارات هم نزدیک است و به همین دلیل در تجارت منطقه ای نقش فعالی ایفا می کند. ضمن اینکه جابه جایی مسافر هم در آن انجام می شود.

• بندر کیش

بندر کیش هم به عنوان یکی از بنادر تجاری منطقه آزاد فعالیت می کند و تسهیلات گمرکی خاص خود را دارد. البته زیرساخت های این بندر بیشتر برای پهلوگیری شناورهای متوسط و سبک مناسب است. رونق گردشگری این منطقه باعث شده است بخش قابل توجهی از فعالیت های بندر کیش به جابه جایی مسافر، کالاهای مورد نیاز هتل ها و فروشگاه های جزیره اختصاص داشته باشد.

بنادر کانتینری ایران کدام اند؟

بنادر کانتینری تمامی امکانات و تجهیزات لازم را برای تخلیه، بارگیری و جابه جایی کانتینرهای استاندارد در خود دارند. این نوع بنادر معمولاً به جرثقیل های مخصوص، ترمینال های کانتینری، محوطه های نگهداری و ارتباط مناسب با خطوط ریلی و جاده ای مجهز هستند. از مهم ترین آن ها هم می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• بندر انزلی
• بندر امام خمینی
• بندر چابهار
• بندر شهید رجایی
• بندر شهید باهنر
• بندر بوشهر
• بندر کیش
• بندر خرمشهر
• بندر عسلویه
• بندر قشم

با شناخت بنادر، هوشمندانه تر تصمیم بگیرید

بنادر تجاری ایران نقشی حیاتی در جریان واردات، صادرات و ترانزیت کالا دارند و هرکدام بسته به موقعیت جغرافیایی و زیرساخت های خود، برای یک نوع تجارت و در یک مسیر فعال هستند. اگر با لیست بنادر ایران، ظرفیت ها و ویژگی های آن ها آشنا باشیم، می توانیم برای عملیات حمل ونقل و لجستیکی خود مسیرهای مناسب انتخاب کنیم و تصمیم های هوشمندانه تری بگیریم.

در این مسیر می توانیم روی دانش و تجربه کارشناسان فرین ساحل اروند هم حساب باز کنیم و از مشاوره تخصصی آن ها هم بهره ببریم.