CBM یا حجم مکعبی و چگونگی محاسبه آن

کالای ما چه حجمی از کانتینر یا وسیله نقلیه را اشغال کند؟ چه تعدادی از آن در یک کانتینر جا می گیرد؟ برای انتقال یک محموله کامل به چند کانتینر نیاز است؟ هزینه حمل و نقل محموله مان چطور محاسبه می شود؟ شرکت های حمل و نقل همه این محاسبات را براساس پارامتر CBM انجام می دهند.

در این مطلب توضیح می دهیم که که CBM چیست، چگونه محاسبه می شود و چه تأثیری بر هزینه های حمل و نقل دارد.

CBM چیست؟

CBM یا Cubic Meter (مترمکعب)، واحدی برای اندازه گیری حجم کالا در حمل و نقل بین المللی است. از این واحد برای محاسبه فضایی استفاده می شود که کالا در کانتینر، کامیون یا هواپیما اشغال می کند.

چرا CBM یا حجم کالا در حمل و نقل مهم است؟

آگاهی از حجم کالا یا همان CBM در حمل و نقل به چند دلیل ضروری است:

انتخاب کانتینر مناسب: وقتی حجم دقیق محموله را بدانیم، می توانیم نوع و اندازه کانتینر را به درستی انتخاب کنیم. به این ترتیب، هزینه اضافی نمی پردازیم و حمل کالا را با کمترین ریسک و بهینه ترین حالت انجام می دهیم.
تعیین هزینه حمل: شرکت های حمل و نقل با استفاده از CBM، محاسبه وزن حجمی کالا را انجام می دهند و بر همان اساس هزینه حمل را مشخص می کنند.
بهینه سازی فضا: اطلاع از حجم محموله به ما کمک می کند تا فضای کانتینر یا انبار را به بهترین شکل سازمان دهی کنیم و از هدررفت آن جلوگیری کنیم.

فرمول محاسبه CBM

فرمول محاسبه این پارامتر همان فرمول محاسبه حجم در ریاضیات است. حجم اجسام هم بسته به شکل هندسی شان متفاوت از هم محاسبه می شود. تنها نکته مهم این است که باید حتماً ابعاد به متر در نظر گرفته شود.

مکعب مستطیل

اغلب بسته بندی ها جعبه ای و به شکل مکعب مستطیل هستند و می توان حجمشان را این طور حساب کرد:

طول (متر) × عرض (متر) × ارتفاع (متر) = CBM

برای مثال، فرض کنید ابعاد کارتن ما به این صورت است: طول 50 سانتیمتر، عرض 40 سانتیمتر و ارتفاع 60 سانتیمتر. ابتدا ابعاد را به متر تبدیل می کنیم و بعد در فرمول جا می دهیم:

0.5 × 0.4 × 0.6 = 0.12CBM

اگر از این کارتن 10 عدد داشته باشیم، حجم کل محموله مان می شود:

0.12 × 10 = 1.2CBM

استوانه

یک سری از کالاها در بشکه قرار می گیرند یا به صورت رول هستند؛ مثل مواد نفتی، فرش یا لوله ها. فرمول حجم در این حالت این طور می شود:

CBM = (شعاع قاعده به توان 2)× ارتفاع× π

π تقریباً برابر 3.1416 است.

اشکال نامنظم

برخی کالاها هم شکل هندسی مشخصی ندارند؛ مثل دستگاه های صنعتی. برای آن ها بیشینه عرض، ارتفاع و طول را در نظر می گیرند:

طول بیشینه × عرض بیشینه × ارتفاع بیشین= CBM

CBM چگونه هزینه حمل و نقل را تعیین می کند؟

همان طور که گفته شد، CBM نشان می دهد هر کالا در وسیله حمل و نقل چه میزان فضایی را اشغال می کند. در مواردی که وزن کالا پایین اما حجم آن بالا باشد، شرکت های حمل و نقل به جای وزن واقعی، از حجم کالا برای محاسبه هزینه استفاده می کنند؛ یعنی حجم را به وزنی فرضی تبدیل می کنند که به آن «وزن حجمی» می گویند و با واحد کیلوگرم (kg) سنجیده می شود.

برای تبدیل CBM به وزن حجمی، از ضرایب ثابتی استفاده می شود که در هر روش حمل و نقل متفاوت است. اما به طور معمول:

در حمل و نقل هوایی، هر یک CBM معادل 167 کیلوگرم در نظر گرفته می شود؛
در حمل و نقل جاده ای، هر CBM معادل 333 کیلوگرم است؛
در حمل و نقل دریایی، هر CBM معادل یک تن یا 1000 کیلوگرم لحاظ می شود.

پس از محاسبه وزن حجمی، شرکت حمل و نقل آن را با وزن واقعی کالا مقایسه می کند و هرکدام را که بیشتر باشد، به عنوان وزن قابل شارژ در نظر می گیرد و برمبنای آن تعیین هزینه می کند.

در حمل و نقل دریایی قاعده ای حاکم است که اگر وزن محموله کمتر از یک تن باشد، هزینه حمل براساس حجم (CBM) محاسبه می شود. اما اگر وزن محموله بیشتر از یک تن باشد، مبنای محاسبه هزینه، وزن واقعی بار خواهد بود. در سایر روش های حمل و نقل مانند هوایی و زمینی، همواره به همان شکل قبل عمل می کنند؛ یعنی وزن واقعی و وزن حجمی را مقایسه می کنند و هرکدام را که مقدار بالاتری داشته باشد، ملاک تعیین هزینه قرار می دهند.

CBM کانتینرها چقدر است؟

با دانستن فضای قابل استفاده در انواع کانتینرها می توانیم کانتینری را انتخاب کنیم که مناسب محموله ما باشد. به این ترتیب، برنامه ریزی دقیق تری برای جابه جایی کالای خود خواهیم داشت، در تصمیم گیری های مربوط به بسته بندی و بارگیری نیز آگاهانه تر عمل خواهیم کرد و بهتر می توانیم هزینه هایمان را مدیریت کنیم.

ظرفیت تقریبی کانتینرهای 20 و 40 فوتی را در جدول زیر می بینیم:

نوع کانتینر	طول (سانتیمتر)	عرض (سانتیمتر)	ارتفاع (سانتیمتر)	حجم تقریبی (CBM)
کانتینر 20 فوت	589	234	238	حدود 26 تا 28
کانتینر 40 فوت	1200	234	238	حدود 56 تا 58
کانتینر 40 فوت با ارتفاع بیشتر	1200	234	269	حدود 60 تا 68
کانتینر 45 فوت با ارتفاع بیشتر	1251	245	269	حدود 72 تا 78

در انتخاب کانتینر و محاسبۀ حجم، تنها نیستید

اینکه بدانیم CBM چیست و محاسبه آن چگونه انجام می شود، کمک می کند تا در انتخاب کانتینر، برآورد هزینه های حمل و نقل، نوع بسته بندی و مدیریت فضای انبار خود دچار خطا نشویم.

بااین حال، اگر هنوز مطمئن نیستیم که چه فضایی از کانتینر را باید اجاره کنیم یا بهترین بسته بندی برای کالای ما کدام است، می توانیم از تیم فرین ساحل اروند مشاوره بگیریم. این مجموعه در حمل و نقل بین المللی تجربه گسترده ای دارد و با اتکا به آن می توانیم محموله خود را به صرفه، مطمئن و بهینه جابه جا کنیم.