صادرات قیر ایران
صادرات قیر در نگاه اول چالشبرانگیز به نظر میرسد. بههرحال مادۀ اشتعالزایی است و باید در شرایط دمایی خاصی نگهداری شود. به همین خاطر، بستهبندی، جابهجایی و بارگیری آن به تمهیدات و تجهیزات خاص نیاز دارد. اما تجارت آن سود قابل توجهی دارد؛ چون کشورهای زیادی متقاضی خرید آن هستند و مهمتر از آن اینکه برخلاف نفت و دیگر مواد نفتی از تحریمهای بینالمللی معاف است. با این حساب چطور میتوان وارد این حوزه شد؟
در این مطلب میخواهیم بهطور مفصل به صادرات قیر ایران بپردازیم.
انواع قیر صادراتی کداماند؟
پیش از آموزش صادرات قیر بهتر است با انواع این ماده آشنا شویم. قیر صادراتی ایران را میتوان براساس نحوۀ تولید، گرید فنی و کاربردش بهشکل زیر تقسیمبندی کرد:
قیر نفوذی (Penetration Grade)
قیر نفوذی بهطور مستقیم از پالایش نفت خام به دست میآید و از پرمصرفترین انواع قیر محسوب میشود. این قیر که اغلب در گریدهای 60/70، 80/100 و 40/50 یافت میشود، در پروژههای راهسازی، روسازی و تولید آسفالت گرم و سرد مورد استفاده قرار میگیرد.
قیر دمیده یا اکسیده (Blown/ Oxidized Bitumen)
اگر در مرحله آخر تصفیه، هوای داغ از قیر رد کنند، قیر دمیده به دست میآید. این قیر نسبت به قیر خالص از درجۀ نفوذ کمتری برخوردار است؛ اما نرمی بیشتری دارد و نسبت به تغییرات دمایی حساسیت کمتری نشان میدهد. از قیر دمیده برای ایزوگام، ساخت ورقهای پوشش بام، عایقکاری، رنگها و صنایع شیمیایی استفاده میکنند.
قیر محلول (Cutback Bitumen)
وقتی قیر را با حلالهای نفتی مثل بنزین یا نفت سفید ترکیب میکنند، در دمای محیط هم به حالت مایع باقی میماند. چون ماده حلال این قیر بهسرعت تبخیر میشود، خیلی زود سفت میشود و به همین دلیل برای آسفالت سرد و لکهگیری بهشدت کاربردی است.
قیر امولسیون (Emulsion Bitumen)
امولسیون را هم میتوان بهنوعی قیر محلول دانست. با این تفاوت که از ترکیب قیر با آب و یک ماده امولسیونساز مثل نمک آمونیوم حاصل میشود. این قیر چسبندگی زیادی دارد و از آلایندگی و خطر اشتعال کمتری برخوردار است. اما چون آب خیلی سریعتر از مواد حلال تبخیر میشود، نمیتوان مدتزمان طولانی از آن نگهداری کرد و باید خیلی زود مصرف شود. از قیر امولسیون در ساخت جاده، تعمیرات و نگهداری از آن و عایقبندی سطوح مختلف استفاده میکنند.
مراحل صادرات قیر چگونه است؟
بعد از شناخت قیرها وقت آن است که ببینیم صادرات آن طی چه مراحلی انجام میشود:
ثبت سفارش
اولین گام برای صادرات هر کالایی ازجمله قیر، ثبت سفارش آن در سامانه جامع تجارت ایران است. در این مرحله باید اطلاعات کالای موردنظر خود، کشور مقصد، نوع قرارداد و اطلاعات مرتبط با گمرک را در سامانه ثبت کنیم.
با این کار، سیستم بهطور خودکار جزئیاتی مثل مجوزهای مورد نیاز را به ما اعلام میکند. از طرفی، بدون ثبت سفارش نمیتوان فرایند اخذ مجوزها و ادامه مراحل اداری را پیش برد.
دریافت مجوزها
برای صادرات قیر، بسته به نوع قیر و مقصد صادرات باید یکسری از مجوزها را داشته باشیم؛ مثل گواهی استاندارد ملی یا گواهی آنالیز محصول. برخی کشورها هم ممکن است مدارک فنی خاص یا گواهینامههایی مانند SGS برای پذیرش کالا درخواست کنند.
بنابراین، بهتر است با یک متخصص و بلد درباره تمامی مدارک مورد نیاز مشورت کنیم تا در حین فرایند صادرات به مشکل برنخوریم.
عقد قرارداد با خریدار خارجی
پس از اخذ مجوزها و اطمینان از امکان انجام صادرات باید به دنبال خریدار باشیم و با طرف مقابل درباره حجم کالا، نوع بستهبندی، قیمت، شرایط پرداخت، شرایط تحویل (اینکوترمز) و زمانبندی تحویل به توافق برسیم.
قراردادی که بینمان بسته میشود باید شفاف و براساس استانداردهای بینالمللی باشد تا هرکدام مسئولیتهای خود را بدانیم و در حین کار با اختلاف روبهرو نشویم.
آمادهسازی محصول و بستهبندی
قیر نسبت به دما، آلودگی و تغییر شرایط محیطی بسیار حساس است؛ بنابراین برای آمادهسازی، بستهبندی و حمل آن باید دقت بالایی به خرج دهیم.
معمولاً قیر صادراتی را بهصورت بشکهای (Drum) یا با کیسه مخصوص (Bag) بستهبندی میکنند. گاهی هم بدون بستهبندی و بهشکل فلهای (Bulk) در مخزن کشتیهای تانکری ریخته شده و به مقصد ارسال میشود. نوع بستهبندی به قوانین کشور مقصد، روش حملونقل و الزامات خود خریدار بستگی دارد.
تشریفات گمرکی و حملونقل
پس از بستهبندی، نوبت به انجام تشریفات گمرکی میرسد. پس از ارائه مدارک و اسناد مربوط به کالا و حملونقل، گمرک بررسیهای لازم را انجام میدهد و مجوز خروج آن از کشور را صادر میکند.
حملونقل قیر میتواند از طریق مرزهای زمینی، بنادر دریایی یا خطوط ریلی انجام شود. انتخاب مسیر و روش حمل با توجه به عواملی مثل نوع قرارداد و محل تحویل صورت میگیرد و بهطور مستقیم بر هزینه نهایی و زمان تحویل تأثیر میگذارد.
چه مجوزهایی برای صادرات قیر لازم است؟
همانطور که گفتیم، برای صادرات قیر باید مجوز و سند داشته باشیم و بدون آن ترخیص کالا از گمرک و ارسال به کشور مقصد ممکن نیست. از مهمترین این مجوزها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
کارت بازرگانی
اولین و اساسیترین مدرک برای شروع فعالیت صادرات و درکل تجارت بینالمللی، کارت بازرگانی است که توسط اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران صادر میشود.
گواهی استاندارد
قیر صادراتی ما باید با استانداردهای ملی ایران یا استانداردهای بینالمللی (مانند ASTM یا EN) مطابقت داشته باشد. به همین خاطر باید از سازمان ملی استاندارد ایران تأییدیه بگیریم و اگر کشور مقصد هم گواهی استاندارد خاصی میخواهد، دریافت آن را پیگیری کنیم.
گواهی آنالیز و کیفیت
یکی دیگر از مدارک کلیدی در صادرات قیر، گواهی آنالیز آزمایشگاهی است که توسط آزمایشگاههای معتبر داخلی یا بینالمللی مانند SGS صادر میشود. این گواهی جزئیات دقیقی از ویژگیهای فیزیکی و شیمیایی قیر مانند میزان درجه نفوذ، نقطه نرمی یا ویسکوزیته آن را در برمیگیرد و تضمین میکند که محصول با مشخصات قرارداد مصابقت دارد.
سایر مدارک تکمیلی
علاوه بر مجوزهای بالا، باید مدارکی مثل پروفرما اینویس، فاکتور فروش، بارنامه، گواهی مبدأ (CO)، مجوز حمل مواد نفتی و بیمهنامه بار را هم تهیه کنیم و آماده داشته باشیم تا فرایند ترخیص و حملونقل بهدرستی انجام شود.
بدون همراه خوب، صادرات قیر ریسکپذیر است
صادرات قیر از ایران، به دلیل جایگاه استراتژیک کشور و تنوع محصولات پالایشی آن از ظرفیت بالایی برای توسعه برخوردار است. اما چالشهای زیادی هم بر سر راه وجود دارد؛ مثل تحریمهای بانکی، محدودیتهای حملونقل و حساسیت بالای محصول. به همین دلیل باید با یک شریک تجاری مطمئن و باتجربه در این زمینه همکاری کنیم.
فرین ساحل اروند تجربه و تخصص عمیقی در حوزه صادرات قیر، حملونقل بینالمللی، بستهبندی و قوانین گمرکی کشورهای مختلف دارد و میتواند گزینهای قابل اعتماد برای ما باشد. با کمک این مجموعه میتوانیم بدون دردسر وارد بازار جهانی قیر شویم و جایگاه خود را در آن به تثبیت برسانیم.
