راهنمای کامل صادرات اوره؛ انواع اوره، شرایط قانونی و نکات کاربردی برای صادرکنندگان

صنعت اوره با سرعتی چشمگیر در حال رشد است؛ تا جایی که مدیرعامل گروه نفت و گاز پارسیان هم اخیراً از چشم انداز ظرفیت ۳۰میلیون تنی تولید اوره در ایران تا سال ۲۰۳۰ خبر داد. در حال حاضر، صنعت پتروشیمی ایران ۱۲ واحد تولیدی در کشور دارد که ظرفیت تولیدی سالانه شان به ۱۰ میلیون تن می رسد. این یعنی فرصت بزرگی در اختیار ایران قرار دارد. اما اگر بخواهیم وارد عرصه صادرات اوره شویم، از کجا باید شروع کنیم؟ در این مطلب، ابتدا نگاهی به انواع اوره می اندازیم و سپس شرایط صادرات آن را توضیح می دهیم.

اوره چیست؟ 

اوره (Urea) یک ترکیب آلی سفیدرنگ و محلول در آب است که شرکت های پتروشیمی ها آن را از ترکیب آمونیاک و دی اکسید کربن تولید می کنند.

اوره چه کاربردهایی دارد؟ 

این ماده یکی از پرمصرف ترین کودهای شیمیایی به حساب می آید و بیش از ۹۰درصد از تولید جهانی آن در بخش کشاورزی مصرف می شود. درواقع، اوره به عنوان منبع نیتروژن به خاک افزوده می شود تا رشد گیاهانی مثل غلات و پنبه بهبود یابد.

مزیت این کود نسبت به سایر کودهای نیتروژنی این است درصد نیتروژن بالاتری (حدود ۴۶٪) دارد، از قیمت مناسبی برخوردار است و سریع تر در آب حل می شود. به همین دلایل هم کشاورزان در بسیاری از کشورهای جهان، از این ترکیب استفاده می کنند.

البته کاربرد اوره تنها محدود به کشاورزی نیست، این ماده در صنایع مختلف هم کاربرد دارد:

• در تولید رزین ها و چسب ها (مثل رزین اوره-فرمالدئید)
• در تولید مکمل های دام و طیور
• در صنایع خودرو به عنوان ماده ای برای کاهش آلایندگی موتورهای دیزلی
• به عنوان افزودنی تقویت کنندۀ طعم در سیگار
• در تولید محصولات از بین برندۀ موهای زائد مانند ویت
• در برخی از نرم کننده های مو، پاک کننده های صورت، روغن های حمام و لوسیون ها
• در تولید ماده ضدشعله برای کپسول های آتش نشانی
• در محصولات سفیدکنندۀ دندان، صابون رختشویی، پودر لباسشویی و مایع ظرفشویی
• به عنوان جایگزین ضدخوردگی برای نمک ضدیخ
• صنعت نساجی
• و صنعت داروسازی

درواقع می توان گفت اوره محصولی استراتژیک در بخش کشاورزی است و در عین حال به عنوان ماده ای کلیدی در زنجیرۀ تولید بسیاری از صنایع به کار می رود.

 انواع اوره صادراتی 

اوره معمولاً به 2 شکل در بازارهای بین المللی عرضه می شود:

اوره پریل (Prilled Urea) 

اوره پریل دانه های ریز و تقریباً گردی دارد و به دلیل اندازه کوچک تر و قیمت پایین تر، اغلب در بازارهایی که حساسیت کمتری به کیفیت دارند، مصرف می شود. پریل در شرایط آب وهوایی خشک از عملکرد مناسبی برخوردار است، اما در مناطق مرطوب ممکن است به سرعت تجزیه شود.

اوره گرانول (Granular Urea) 

اوره گرانول در مقایسه با پریل، دانه هایی درشت تر و مقاوم تر دارد. این اوره در ذخیره سازی و حمل حمل و نقل پایداری بیشتری از خود نشان می دهد و در بازارهای بزرگ تری مثل اروپا، آمریکای لاتین و جنوب آسیا استفاده می شود. هند هم که یکی از مشتریان اصلی اوره ایران است، بیشتر اوره گرانول وارد می کند.

کدام اوره برای صادرات مناسب است؟ 

هریک از این دو نوع اوره بسته به نوع خاک، نوع محصول و شرایط آب وهوایی محل کشت، در بازار هدفِ متفاوتی تقاضا دارند. برای مثال، اگر خاک سبک بوده و قابلیت جذب بالایی داشته باشد، پریل برای آن مناسب تر است و برعکس، برای خاک های سنگین اوره گرانول پیشنهاد می شود.
بنابراین، برای صادرات اوره باید بازار هدف و نیازهای آن را به خوبی بشناسیم و متناسب با آن دست به انتخاب بزنیم. 

کشورهای اصلی واردکننده اوره از ایران 

صادرات کود اوره به کشورهای مختلفی انجام می شود:

هند

در سال های اخیر، هند بزرگ ترین مشتری اوره ایران بوده است. این کشور به دلیل وابستگی شدید به کودهای نیتروژنی برای تأمین امنیت غذایی خود همواره در لیست خریداران عمده اوره گرانول قرار دارد.

ترکیه

ترکیه هم بخشی از نیاز داخلی خود را از طریق واردات اوره ایرانی تأمین می کند.

عراق و افغانستان

بعد از ترکیه، عراق و افغانستان که در همسایگی ایران هستند، از بازارهای مهم اوره پریل محسوب می شوند. نزدیکی جغرافیایی، اشتراکات زبانی و حمل حمل و نقل زمینی راحت و سریع از دلایلی هستند که باعث شده است اوره ایران در بازار آن ها پررنگ باقی بماند.

کشورهای آفریقایی

 در چند سال گذشته ایران تلاش کرده است بازارهای جدیدی را برای صادرات اوره شناسایی و تثبیت کند. یکی از این بازارها، کشورهای آفریقایی مانند کنیا، تانزانیا و نیجریه است. در کل، قاره آفریقا جمعیتی بالغ بر جمعیت نزدیک به ۱/۳میلیارد نفر دارد و شهرنشینی در آن روند سریعی به خود گرفته است. به همین دلیل، نیاز به تولیدات کشاورزی و متعاقباً کود اوره در آن افزایش یافته و تقاضای بالایی دارد.

آسیای مرکزی

یکی دیگر از مقاصد نوظهور اوره ایران، بازارهای آسیای مرکزی هستند؛ کشورهایی مانند ازبکستان، ترکمنستان و قزاقستان. افزایش روابط اقتصادی ما با آن ها و همچنین حمل حمل و نقل ریلی راحت از طریق کریدور شمال-جنوب را می توان از دلایل آن دانست.

کشورهای اروپایی

وضعیت صادرات اوره به اروپا در سال های اخیر تغییر چشمگیری داشته است. پتروشیمی پردیس در گزارشی اعلام کرده است که بیش از ۵۲۰ هزار تن اوره به اروپا صادر کرده و این موضوع از گسترش بازارهای ما در این قاره خبر می دهد.

درمجموع، برای تجارت اوره بهتر است چند کشور و بازار مختلف را انتخاب کنیم تا فقط به یک کشور وابسته نباشیم. 

قوانین و مقررات صادرات اوره

برای صادرات موفق اوره باید با مجموعه ای از ضوابط قانونی، مجوزهای رسمی و الزامات گمرکی هم آشنا باشیم:

محدودیت های فصلی و اولویت تأمین بازار داخل 

 با توجه به وابستگی بخش کشاورزی کشور به اوره، در فصل های اصلی کشت (به ویژه بهار و پاییز) ممکن است صادرات اوره محدود یا مشروط شود تا نیاز بازار داخلی به طور کامل تأمین شود. در این دوره ها، دولت سیاست هایی مانند سهمیه بندی فروش اوره در بخش صادرات یا تعیین سقف صادراتی برای شرکت های پتروشیمی را در پیش می گیرد.

ثبت اطلاعات در سامانه جامع تجارت   

همه صادرکنندگان موظف اند مشخصات محموله، مجوزها و اطلاعات مربوط به معامله را در سامانه جامع تجارت ایران ثبت کنند. این سامانه برای پایش جریان کالا، کنترل شفافیت تجاری و رصد میزان صادرات طراحی شده است و بدون ثبت اطلاعات در آن، امکان انجام تشریفات گمرکی وجود ندارد.

اسناد و مدارک گمرکی مورد نیاز   

ازجمله شرایط صادرات کود اوره این است که مدارک زیر را هم به همراه داشته باشیم:

• کارت بازرگانی؛
• پروفرما اینویس (Proforma Invoice)؛
• گزارش آنالیز محصول از آزمایشگاه معتبر یا واحد پتروشیمی؛
• مجوز محیط زیست؛
• و گواهی مبدأ و بارنامه حمل.

کد تعرفه گمرکی اوره (HS Code) 

در سیستم طبقه بندی کالا، اوره با کد تعرفه 31021000 شناخته می شود. این کد مبنای محاسبۀ عوارض گمرکی، مالیات ها و ثبت آماری کالا در صادرات قرار می گیرد و عدم درج درست آن می تواند به تأخیر یا حتی برگشت خوردن کالا منجر شود.

چالش های پیش روی صادرات اوره 

صادرکنندگان ایرانی با چالش هایی مواجه هستند که اجازه نمی دهد خیلی دقیق برنامه ریزی کنند. یکی از مهم ترین این چالش ها، نوسان قیمت جهانی اوره است. قیمت اوره به شدت تحت تأثیر قیمت گاز طبیعی و تقاضای جهانی آن، نوسانات فصلی کشاورزی و سیاست های صادراتی کشورهای رقیب قرار دارد. این نوسانات گاهی باعث سردرگمی تولیدکنندگان در تعیین زمان عرضه یا عقد قراردادهای بلندمدت می شود.

تحریم های اقتصادی و محدودیت های بانکی هم همچنان مانعی بزرگ برای تاجران ایرانی به حساب می آیند. مشکل در دریافت پول، دشواری انتقال ارز و همچنین محدودیت های بیمه ای برای حمل کالا از مواردی هستند که فرایند صادرات را پرهزینه و پرریسک می کنند.

سیاست های داخلی هم متغیر و گاه متناقض هستند؛ گاهی سهمیه بندی صادرات داریم و گاهی تغییر ناگهانی در قوانین صادرات اوره. مسلماً این تغییرات مانع ثبات و پیش بینی پذیری در بازار صادراتی اوره می شوند.

 

با همکار تجاری مناسب، بر چالش ها چیره می شویم 

در کنار چالش ها، فرصت های ارزشمندی هم برای صادرات اوره ایران وجود دارد. افزایش تقاضای جهانی کودهای شیمیایی، رشد جمعیت و نیاز بیشتر به تولید مواد غذایی و توسعه کشاورزی در کشورهای در حال توسعه باعث شده است بازار اوره داغ تر از همیشه باشد. ظرفیت بالای تولید در ایران هم یک مزیت رقابتی بزرگ به حساب می آید.

برای اینکه بتوانیم از این فرصت ها بهترین بهره را ببریم، باید شریک تجاری قابل اعتمادی در کنار خود داشته باشیم. با کمک فرین ساحل اروند می توانیم برای عملیات لجستیکی خود برنامه ریزی دقیقی داشته باشیم و با اطلاع از تغییرات لحظه ای قوانین و اسناد صادراتی، با اطمینان بیشتری دست به عمل بزنیم.